Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, có khả năng diễn tiến phức tạp và tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được theo dõi, chăm sóc đúng cách. Vậy sốt xuất huyết làm gì cho nhanh khỏi và cần lưu ý những dấu hiệu nào trong quá trình hồi phục để tránh biến chứng? Bài viết dưới đây sẽ giúp người bệnh hiểu rõ các nguyên tắc chăm sóc đúng và an toàn trong suốt diễn tiến của bệnh.
Diễn tiến bệnh sốt xuất huyết theo từng giai đoạn
Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm diễn tiến qua từng giai đoạn rõ ràng, với mức độ nguy hiểm khác nhau ở mỗi thời điểm. Đặc biệt, nhiều biến chứng nghiêm trọng có thể xuất hiện khi người bệnh bắt đầu hạ sốt, khiến việc theo dõi trở nên dễ bị chủ quan. Dưới đây là đặc điểm từng giai đoạn của bệnh sốt xuất huyết để người bệnh và người chăm sóc theo dõi và xử trí phù hợp.
1. Giai đoạn sốt
Giai đoạn sốt là thời kỳ khởi phát của sốt xuất huyết, thường kéo dài từ 2 đến 7 ngày. Người bệnh thường sốt cao đột ngột, khó hạ, có thể sốt hai pha, kèm theo mệt mỏi rõ rệt. Các triệu chứng thường gặp bao gồm đau đầu, đau sau hốc mắt, đau cơ khớp, phát ban và một số biểu hiện xuất huyết nhẹ như bầm tím, chảy máu cam, chảy máu nướu hoặc nghiệm pháp dây thắt dương tính. Trong 24 - 48 giờ đầu, người bệnh có thể đỏ mặt và sung huyết niêm mạc.
Cuối giai đoạn sốt, đặc biệt khi bắt đầu hạ sốt, có thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng như nôn nhiều, đau bụng dữ dội, tràn dịch màng phổi, tràn dịch ổ bụng, chảy máu niêm mạc, lơ mơ, tụt huyết áp tư thế, gan to và hematocrit tăng do cô đặc máu. Đây là thời điểm cần theo dõi y tế sát để phòng biến chứng.
Giai đoạn sốt thời kỳ khởi phát của sốt xuất huyết
2. Giai đoạn nguy hiểm
Giai đoạn nguy hiểm thường xuất hiện khi người bệnh hết sốt và kéo dài khoảng 24 - 48 giờ. Dù triệu chứng bên ngoài có thể cải thiện, đây lại là thời điểm dễ xảy ra tình trạng rò rỉ huyết tương và biến chứng nặng.
Ban đầu, huyết áp có thể vẫn ổn định nhờ cơ chế bù trừ, nhưng áp lực mạch (chênh lệch giữa huyết áp tâm thu và tâm trương) giảm khiến bệnh dễ bị đánh giá chủ quan. Khi thoát huyết tương tiến triển, người bệnh có thể tràn dịch màng phổi, cổ trướng, giảm albumin máu và cô đặc máu. Nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến sốc tuần hoàn và đe dọa tính mạng.
Ngoài sốc, người bệnh còn có nguy cơ xuất huyết nặng như nôn ra máu, đi ngoài ra máu, rong kinh kéo dài, tiểu máu, xuất huyết não hoặc gặp các biến chứng nghiêm trọng khác như viêm gan, viêm cơ tim, viêm tụy, viêm não.
3. Giai đoạn hồi phục
Giai đoạn hồi phục bắt đầu khi hiện tượng thoát huyết tương giảm dần và cơ thể tái hấp thu lượng dịch đã thoát ra ngoài. Tình trạng lâm sàng của người bệnh cải thiện rõ, huyết động ổn định hơn và thường xuất hiện lợi tiểu.
Các chỉ số xét nghiệm dần trở về bình thường, hematocrit ổn định, bạch cầu và tiểu cầu tăng trở lại. Trên da có thể xuất hiện ban hồi phục kèm ngứa. Đây là biểu hiện lành tính và thường tự hết khi sức khỏe hồi phục hoàn toàn.
Nếu bạn hoặc người thân xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào trên, hãy liên hệ ngay Hotline 1900 886648 để được tư vấn miễn phí từ bác sĩ Bệnh viện Đại học Phenikaa.
Những yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ hồi phục của người bệnh
Trước khi tìm hiểu sốt xuất huyết làm gì cho nhanh khỏi, bạn cần hiểu rằng, tốc độ hồi phục không giống nhau ở mỗi người và chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau. Tình trạng sức khỏe nền, mức độ nặng của bệnh cũng như cách chăm sóc trong quá trình điều trị đều có thể quyết định thời gian hồi phục và nguy cơ biến chứng:
1. Tình trạng sức khỏe và miễn dịch của người bệnh
Người có hệ miễn dịch tốt thường kiểm soát virus Dengue hiệu quả hơn, từ đó giúp bệnh diễn tiến nhẹ và hồi phục nhanh hơn. Những người trẻ, không mắc bệnh mạn tính và có thể trạng ổn định thường ít gặp biến chứng nguy hiểm trong quá trình mắc sốt xuất huyết.
Ngược lại, người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc những người có bệnh nền như tim mạch, gan, thận, đái tháo đường hay các bệnh suy giảm miễn dịch thường có nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn. Ở nhóm đối tượng này, khả năng đáp ứng miễn dịch kém khiến cơ thể khó bù trừ khi xảy ra rò rỉ huyết tương hoặc xuất huyết, từ đó kéo dài thời gian hồi phục.
Những người có bệnh tim mạch thường có nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn
2. Mức độ nặng của bệnh và giai đoạn phát hiện
Mức độ nặng của sốt xuất huyết là yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian hồi phục của người bệnh. Những trường hợp bệnh ở mức độ nhẹ, không có dấu hiệu rò rỉ huyết tương hoặc xuất huyết đáng kể thường có diễn tiến thuận lợi và hồi phục nhanh hơn.
Ngược lại, người bệnh có biểu hiện sốt xuất huyết nặng như thoát huyết tương nhiều, tụt tiểu cầu sâu, xuất huyết hoặc sốc cần thời gian điều trị và theo dõi kéo dài. Ở các trường hợp này, cơ thể phải trải qua giai đoạn hồi sức tích cực trước khi bước vào hồi phục, khiến thời gian khỏe lại chậm hơn so với các trường hợp nhẹ.
Bên cạnh đó, thời điểm phát hiện và can thiệp y tế cũng ảnh hưởng lớn đến mức độ nặng của bệnh. Nếu người bệnh được theo dõi sớm, phát hiện kịp thời các dấu hiệu cảnh báo và xử trí đúng, nguy cơ chuyển nặng sẽ giảm đáng kể, từ đó giúp rút ngắn thời gian hồi phục và hạn chế biến chứng.
3. Chế độ bù nước và dinh dưỡng
Chế độ bù nước và dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục của người bệnh sốt xuất huyết. Sốt cao kéo dài, nôn ói hoặc tiêu chảy khiến cơ thể dễ mất nước và rối loạn điện giải, làm tình trạng mệt mỏi kéo dài nếu không được bù dịch đầy đủ.
Bạn cần được bổ sung nước đều đặn thông qua nước lọc, dung dịch điện giải pha đúng tỉ lệ hoặc nước trái cây loãng. Việc bù nước đúng cách giúp duy trì thể tích tuần hoàn, hỗ trợ quá trình tái hấp thu dịch và giảm nguy cơ biến chứng trong giai đoạn nguy hiểm.
Song song với bù nước, chế độ ăn uống cũng cần được chú trọng. Thực phẩm nên mềm, dễ tiêu hóa và giàu dưỡng chất như cháo, súp, rau xanh, trái cây và các nguồn protein dễ hấp thu. Ngược lại, các món nhiều dầu mỡ, cay nóng hoặc đồ uống có cồn có thể gây gánh nặng cho gan và làm chậm quá trình hồi phục.
4. Tuân thủ hướng dẫn điều trị và theo dõi y tế
Việc tuân thủ đúng hướng dẫn điều trị và theo dõi y tế có ảnh hưởng lớn đến tốc độ hồi phục của người bệnh sốt xuất huyết. Sử dụng thuốc đúng chỉ định, đặc biệt là thuốc hạ sốt phù hợp, giúp kiểm soát triệu chứng an toàn và giảm nguy cơ biến chứng xuất huyết.
Trong quá trình điều trị, bạn cần tránh tự ý dùng các thuốc có thể làm tăng nguy cơ chảy máu hoặc che lấp dấu hiệu cảnh báo. Đồng thời, việc theo dõi thân nhiệt, lượng nước tiểu, tình trạng mệt mỏi và các biểu hiện xuất huyết giúp phát hiện sớm những bất thường cần can thiệp y tế.
Sốt xuất huyết làm gì cho nhanh khỏi?
Để rút ngắn thời gian hồi phục và hạn chế nguy cơ biến chứng, người bệnh sốt xuất huyết cần được chăm sóc đúng cách ngay từ giai đoạn đầu. Việc điều trị không chỉ tập trung vào hạ sốt, mà còn bao gồm bù nước hợp lý, dinh dưỡng phù hợp, nghỉ ngơi đầy đủ và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường trong suốt diễn tiến bệnh.
1. Dùng thuốc hạ sốt đúng chỉ định
Khi cần hạ sốt, người bệnh sốt xuất huyết chỉ nên sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn của bác sĩ. Paracetamol là thuốc hạ sốt được khuyến cáo sử dụng phổ biến, với liều lượng phù hợp theo độ tuổi và cân nặng. Việc dùng đúng thuốc giúp kiểm soát thân nhiệt an toàn và giảm cảm giác mệt mỏi do sốt cao.
Bạn tuyệt đối không tự ý sử dụng các thuốc như aspirin, ibuprofen hoặc các thuốc chống viêm không steroid khác, vì những thuốc này có thể làm tăng nguy cơ chảy máu và che lấp các dấu hiệu cảnh báo quan trọng của bệnh. Ngoài ra, việc dùng thuốc quá liều hoặc kết hợp nhiều loại thuốc hạ sốt cũng có thể gây tổn thương gan, đặc biệt trong bối cảnh gan đã bị ảnh hưởng bởi virus Dengue.
Bạn cần dùng hạ sốt theo đúng chỉ định của bác sĩ
2. Bù nước và điện giải đúng cách
Sốt cao, nôn ói hoặc tiêu chảy khiến người bệnh sốt xuất huyết dễ rơi vào tình trạng mất nước và rối loạn điện giải. Vì vậy, việc bù nước cần được thực hiện đều đặn trong ngày, ưu tiên nước lọc, dung dịch điện giải pha đúng tỉ lệ hoặc nước trái cây loãng. Bù nước đúng cách giúp duy trì thể tích tuần hoàn, hỗ trợ quá trình hồi phục và giảm nguy cơ biến chứng trong các giai đoạn nguy hiểm của bệnh.
3. Dinh dưỡng lành mạnh, hợp lý
Chế độ dinh dưỡng phù hợp giúp cơ thể tăng cường sức đề kháng và rút ngắn thời gian mệt mỏi sau sốt xuất huyết. Người mắc sốt xuất huyết thường mệt mỏi nhiều, chán ăn và cảm giác đắng miệng. Bạn nên lựa chọn các món ăn mềm, dễ tiêu hóa như cháo, súp, rau xanh, trái cây và các nguồn protein dễ hấp thu. Ăn ít một, chia nhỏ bữa giúp hạn chế nôn và giúp người bệnh vẫn có thể có đủ năng lượng trong quá trình bị bệnh.
Đồng thời, bạn cần hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, cay nóng, đồ uống có cồn hoặc chất kích thích vì có thể làm tăng gánh nặng cho gan và ảnh hưởng đến quá trình hồi phục.
Dinh dưỡng lành mạnh giúp tăng cường sức đề kháng và rút ngắn thời gian hồi phục
4. Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh gắng sức
Cơ thể cần được nghỉ ngơi để phục hồi và chống lại virus. Bạn nên hạn chế vận động mạnh, tránh lao động nặng hoặc chơi thể thao, đặc biệt trong giai đoạn nguy hiểm và hồi phục sớm. Nghỉ ngơi hợp lý giúp giảm nguy cơ xuất huyết và hỗ trợ quá trình hồi phục diễn ra an toàn hơn. Khi bị sốt xuất huyết, nhiều người có triệu chứng choáng khi thay đổi tư thế, vì vậy nên thay đổi tư thế từ từ, có người hỗ trợ khi đi lại để tránh ngã gây chấn thương và xuất huyết.
5. Theo dõi các dấu hiệu bất thường
Ngay cả khi các triệu chứng có xu hướng cải thiện, bạn vẫn cần theo dõi sát tình trạng sức khỏe. Các dấu hiệu như đau bụng nhiều, nôn ói liên tục, chảy máu bất thường, mệt tăng, tay chân lạnh hoặc tiểu ít cần được đặc biệt lưu ý. Khi xuất hiện những biểu hiện này, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.
Tìm hiểu thêm:
- Sốt Xuất Huyết Có Lây Không? Hiểu Đúng Để Phòng Bệnh Hiệu Quả
- Top Dấu Hiệu Sốt Xuất Huyết Ở Người Lớn: Hướng Dẫn Cách Điều Trị Và Phòng Ngừa
Dấu hiệu cần theo dõi trong quá trình hồi phục
Ngoài việc hiểu rõ sốt xuất huyết làm gì cho nhanh khỏi, bạn cần đặc biệt chú ý theo dõi các dấu hiệu trong suốt giai đoạn hồi phục. Dù các triệu chứng ban đầu có xu hướng thuyên giảm, một số biến chứng vẫn có thể xuất hiện muộn hoặc diễn tiến âm thầm nếu không được theo dõi sát.
Việc nhận biết sớm các dấu hiệu hồi phục tốt cũng như các dấu hiệu cảnh báo giúp quá trình hồi phục diễn ra an toàn và hạn chế nguy cơ biến chứng. Cụ thể, bạn cần chú ý đến những biểu hiện sau:
1. Dấu hiệu cho thấy bạn đang hồi phục tốt
Một số dấu hiệu sắp khỏi sốt xuất huyết có thể nhận biết rõ ràng trong giai đoạn hồi phục, cho thấy cơ thể đang dần ổn định và vượt qua giai đoạn nguy hiểm. Bạn có thể yên tâm hơn khi xuất hiện các biểu hiện sau:
- Thân nhiệt trở về mức bình thường và không còn sốt trở lại.
- Cảm giác thèm ăn xuất hiện, ăn uống khá hơn so với những ngày trước.
- Mức độ mệt mỏi giảm dần, sinh hoạt nhẹ nhàng trở nên dễ dàng hơn.
- Lượng nước tiểu tăng, nước tiểu nhạt màu, phản ánh tình trạng bù dịch tốt.
- Các chỉ số xét nghiệm có xu hướng cải thiện, đặc biệt là số lượng tiểu cầu bắt đầu tăng trở lại.
Những dấu hiệu này cho thấy cơ thể đang tái lập cân bằng, hệ tuần hoàn và huyết học dần ổn định, giúp bạn bước vào giai đoạn hồi phục an toàn.
2. Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay
Trong quá trình hồi phục sau sốt xuất huyết, nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường dưới đây, bạn cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và xử trí kịp thời, tránh nguy cơ biến chứng nặng:
- Đau bụng nhiều hoặc đau tăng dần, đặc biệt vùng hạ sườn phải.
- Nôn ói liên tục hoặc nôn ra máu.
- Chảy máu cam kéo dài, chảy máu chân răng, xuất huyết dưới da lan rộng.
- Đi ngoài phân đen hoặc có máu, rong kinh bất thường.
- Tay chân lạnh, mệt nhiều, lơ mơ hoặc bồn chồn.
- Tiểu ít, không tiểu trong nhiều giờ hoặc nước tiểu sẫm màu.
- Khó thở, tức ngực hoặc cảm giác choáng váng.
Phòng ngừa tái nhiễm và chăm sóc sau phục hồi
Sau khi vượt qua giai đoạn cấp tính, việc chăm sóc đúng cách và phòng ngừa tái nhiễm đóng vai trò quan trọng giúp cơ thể hồi phục hoàn toàn và hạn chế nguy cơ mắc lại sốt xuất huyết. Trên thực tế, việc áp dụng đúng các nguyên tắc chăm sóc không chỉ giúp người bệnh nhanh khỏi trong thời gian đang mắc sốt xuất huyết, mà còn cần được duy trì trong giai đoạn sau phục hồi để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Để phòng ngừa tái nhiễm và chăm sóc sau phục hồi, bạn cần chú ý những điều sau:
1. Tăng cường sức đề kháng sau khi khỏi bệnh
Sau sốt xuất huyết, cơ thể người bệnh thường còn trong tình trạng suy nhược và cần thời gian để phục hồi hoàn toàn. Việc tăng cường sức đề kháng trong giai đoạn này giúp cơ thể nhanh chóng lấy lại cân bằng, hạn chế mệt mỏi kéo dài và giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng khác.
Người bệnh nên duy trì chế độ ăn đầy đủ dưỡng chất, tăng cường rau xanh, trái cây giàu vitamin và các nguồn protein dễ hấp thu. Bên cạnh đó, uống đủ nước, ngủ đủ giấc và vận động nhẹ nhàng sau khi sức khỏe ổn định cũng góp phần hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn.
Ngoài ra, việc tránh căng thẳng, làm việc quá sức và tiếp xúc với môi trường ô nhiễm giúp cơ thể có điều kiện phục hồi tốt hơn. Tăng cường sức đề kháng sau khi khỏi bệnh là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe lâu dài và phòng ngừa nguy cơ tái nhiễm.
2. Phòng ngừa muỗi đốt và nguy cơ tái nhiễm
Sau khi khỏi sốt xuất huyết, người bệnh vẫn có nguy cơ tái nhiễm với tuýp virus Dengue khác, vì miễn dịch chỉ đặc hiệu với tuýp đã mắc. Do đó, việc phòng ngừa muỗi đốt cần được duy trì thường xuyên, không chỉ trong giai đoạn bệnh mà cả sau khi đã hồi phục.
Bạn và gia đình nên ngủ màn, mặc quần áo dài tay, sử dụng các sản phẩm chống muỗi an toàn. Đồng thời, cần loại bỏ các dụng cụ chứa nước đọng như chậu, xô, bình hoa, lốp xe cũ để hạn chế nơi muỗi sinh sản.
Thực hiện tốt các biện pháp phòng muỗi không chỉ giúp bảo vệ người đã từng mắc sốt xuất huyết mà còn góp phần giảm nguy cơ lây lan trong cộng đồng, đặc biệt trong mùa cao điểm dịch.
Bạn cần phòng ngừa muỗi đốt để hạn chế nguy cơ tái nhiễm
3. Theo dõi sức khỏe và tái khám khi cần thiết
Sau khi qua giai đoạn hồi phục, bạn vẫn cần tiếp tục theo dõi tình trạng sức khỏe để đảm bảo cơ thể đã phục hồi hoàn toàn. Một số trường hợp có thể còn cảm giác mệt mỏi kéo dài, giảm sức bền hoặc rối loạn nhẹ các chỉ số huyết học, cần được theo dõi thêm.
Người bệnh nên tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt nếu có các biểu hiện như mệt nhiều, chóng mặt, chán ăn hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường. Việc kiểm tra lại các chỉ số như công thức máu, tiểu cầu khi cần thiết giúp đánh giá chính xác quá trình hồi phục và phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn.
Kết luận
Hiểu rõ sốt xuất huyết làm gì cho nhanh khỏi không chỉ giúp rút ngắn thời gian hồi phục, mà còn góp phần hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Bù nước hợp lý, dinh dưỡng đầy đủ, nghỉ ngơi khoa học và theo dõi các dấu hiệu cảnh báo là những nguyên tắc quan trọng cần được thực hiện xuyên suốt quá trình điều trị và phục hồi. Khi xuất hiện bất kỳ biểu hiện bất thường nào, bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời, đảm bảo an toàn cho sức khỏe lâu dài.
Nếu bạn hoặc người thân đang mắc sốt xuất huyết và cần được tư vấn, theo dõi hoặc điều trị an toàn, hãy đến thăm khám tại Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đại học Phenikaa. Tại đây, bạn được các bác sĩ giàu kinh nghiệm trực tiếp đánh giá diễn tiến, theo dõi sát các chỉ số nguy cơ và xử trí kịp thời nhằm hạn chế biến chứng. Với hệ thống trang thiết bị hiện đại và quy trình chăm sóc chuyên sâu, bệnh viện luôn đồng hành cùng người bệnh trong suốt quá trình điều trị và hồi phục. Liên hệ hotline 1900 886648 để được tư vấn và đặt lịch khám sớm.
